دوستانی که راجع به p/e اطلاعات مفصلی می خواهند حتما بخوانند
نسبت قيمت بر درآمد (P/E) از جمله مفاهيم جالب در بازار سرمايه است، زيرا معمولا افراد پس از شنيدن توضيح كوتاهي در مورد آن تصور مي‌كنند كه به خوبي مفهوم آن را درك كرده اند و اين در حالي است كه هر چه تجربه سرمايه‌گذار در بازارهاي مالي بيشتر مي‌شود، در مي‌يابد كه درك مفهوم اين نسبت و كاربرد صحيح آن در انتخاب سرمايه‌گذاري‌ها تا چه اندازه پيچيده و عميق است. همان‌طور كه مي‌دانيد، اين نسبت از تقسیم قیمت بر سود هر سهم شركت به دست می‌آید. بنابراين، اگر P/E یک سهم 5 باشد، بدین معنی است که سرمایه‌گذاران حاضرند 5‌ريال برای هر يك‌ريال از سود شرکت بپردازند و این عدد، نرخ بازگشت سرمایه 20‌درصدی سالانه را در مورد سهام این شرکت (بافرض ثبات سودآوری و تقسيم كامل سود) نشان می‌دهد. رقم 20‌درصدي مزبور كه با معكوس كردن نسبت قيمت بر درآمد نيز به دست مي‌آيد، در حقيقت ميزان «بازده مورد انتظار» از اين سرمايه‌گذاري را بيان مي‌كند. P/E یک نسبت آینده‌‌نگر است؛ یعنی تغییرات آن به برآورد سرمایه‌گذاران از وضعیت آتی شرکت بستگي دارد. بنابراین می‌توان گفت اگر P/E سهام شرکتی بالاتر از میانگین بازار یا شرکت‌های هم رده در یک صنعت باشد، سرمايه‌گذاران انتظار بيشتري از رشد سودآوری آن در مقايسه با سايرين دارند، بنابراين حاضرند تا آن را گران‌تر بخرند. بديهي است این شرکت در صورتی که نتواند بازده مورد انتظار را ایجاد کند، به تدریج با سقوط قیمت سهام خود و تعدیل P/E مواجه خواهد شد.
متداول‌ترين مدلي که برای ارزش‌گذاری سهام و تعیین P/E از آن استفاده می‌شود، «مدل تنزیل» نام دارد که در آن با لحاظ کردن افت ارزش پول در سال‌های آتی و نيز رشد بازده سرمايه‌گذاري، ارزش کنونی یک دارایی محاسبه می‌شود. اين مدل در حقيقت به سرمايه‌گذار مي‌گويد كه قيمت منصفانه يك دارايي با توجه به تغييرات بازدهي آن در سال‌هاي آينده و نيز ميزان انتظارات سرمايه‌گذار از كسب بازدهي، چقدر است.
امروزه در جهان برای ارزش‌گذاری سهام شرکت‌ها از مدل‌های پیچیده که بیشتر براساس تنزیل جریان خالص نقدینگی قرار دارند، استفاده می‌شود. اما در ایران مدل ساده تر «تنزیل عایدات آتی» بیشتر رایج است. در این مدل، با تنزیل بازده آتی شرکت می‌توان ارزش فعلی سهم را تعیین کرد. ساده ترين حالت اين مدل، مربوط به فرضيه‌اي است كه در آن رشد سودآوري شركت براي يك دوره بي‌نهايت، ثابت فرض مي‌شود. اين مدل «گوردون» نام دارد و با تقسيم بازده نقدي يك دارايي در دوره آْتي بر تفاضل بازده مورد انتظار (K) و نرخ ثابت رشد سودآوري آتي (G)‌، ارزش ذاتي دارايي را تعيين مي‌كند.
برای درک بهتر مثال ساده‌ای را در نظر بگیرید؛ فرض کنید بازده مورد انتظار سرمايه‌گذاري در بورس تهران معادل 20‌درصد در نظر گرفته شود. البته بايد توجه داشت براي به دست آوردن بازده مورد انتظار به روش علمي، روابط دقيقي وجود دارد كه با در نظر گرفتن ريسك سرمايه‌گذاري، نرخ مشخصي را براي بازده مورد انتظار هر سرمايه‌گذاري تعيين مي‌كند (رجوع كنيد به مدل CAPM). اما در اينجا براي سهولت درك مطلب‌، وارد مقوله مزبور نمي‌شويم.
حال شركتي را در نظر بگيريد كه سود اعلامي آن در دوره جاري 100‌ريال باشد و سياست تقسيم سود 80‌درصدي را نيز اتخاذ كرده باشد. بر اساس مدل گوردون؛ شرکتی که عایدی (EPS) آن در سال‌هاي آينده ثابت بماند، P/E معادل 4 واحد خواهد داشت. (P=80/0.2) بنابراين در صورتی که این سهم با P/E بالاتری معامله شود، از نظر تحلیل گر بنیادی که این تخمين و محاسبه را انجام داده Overvalue است؛ یعنی فراتراز ارزش ذاتی معامله می‌شود و خريد آن بازده مورد انتظار سرمايه‌گذاري را برآورده نمي‌كند. حال در همین مثال اگر بر فرض، انتظار داشته باشیم هر سال 5‌درصد بر EPS شرکت افزوده شود، سهام شركت با P/E=5.3 ارزش‌گذاری می‌شود. در حالت ديگر اگر انتظار افت 5‌درصدي سودآوري شركت را در سال‌هاي آينده داشته باشيم، آنگاه مدل مزبور P/E=3.2 را تعيين خواهد كرد.
بنابراین مشاهده می‌شود در مورد سهام شرکت‌هایی که در آینده انتظار ثبات سودآوری در مورد آنها وجود دارد، P/E به طور طبيعي کمتر از شركت‌هاي با رشد سودآوري خواهد بود و این تفاوت در مورد شرکت‌هایی که انتظار کاهش درآمد آتی در آنها وجود دارد، بيشتر است. پس براي ارزش‌گذاري سهام شركت‌ها باید قبل از هر چیز تخمین عایدات آتی را انجام داد و طبيعتا در صورتی که این تخمین نتواند انتظارات رشد درآمد را در سال‌های آینده برآورده کند، این «کاهش انتظار از سودآوري در آينده» به صورت افت P/E نمایان مي‌شود.

موضوعات مرتبط: آموزشی